طبق تعریف صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران، مرکز نوآوری، مرکزی متشکل از یك یا چند تیم نوآوری است که با همکاری مراکز تحقیقاتی و شرکتهای متقاضی محصولات جدید، در چارچوب برنامه ای بلندمدت با هم همکاری می کنند. از عواملی که ایجاد مراکز نوآوری را به یک نیاز تبدیل کرده است، به وجود آمدن تغییرات سریع در فناوریهای روز دنیا میباشد.
در فضای فوقالعاده رقابتی اقتصاد امروز، نوآوری بسیار حائز اهمیت شده است. بررسیهای اخیر شرکتهای بزرگ نشان میدهد که ۶۵ درصد از مدیران ارشد با فشار حاصل از فضای رقابتی حاصل از نوآوری مواجه هستند. در سال ۲۰۱۴ تقریباً ۶/۱ تریلیون دلار در مجموع صرف بخش توسعه و تحقیق سازمانها شده است. علی رغم این سرمایهگذاری گسترده ۸۵ درصد از محصولات ناشی از این نوآوریها با شکست روبهرو شده است.
ضعفهای فراوان سیستم نوآوری قدیمی باعث شد که تعدادی از سازمانهای بلندهمت در پی روشهای جدیدی در نوآوری باشند و این سازمانها مراکز نوآوری را در جهت شتاب گیری در فضای دیجیتال امروزی ایجاد کردند. مراکز نوآوری شامل تیمهایی از افراد و معمولاً سایتهایی هستند که بهعنوان قطب فناوری و نوآوری شناخته میشوند و هدف آنها ایجاد یک اکوسیستم حاوی استارت آپ ها، شتابدهندهها، سرمایهگذاران، فروشندگان و مؤسسات آکادمیک و دانشگاهی است که این قطبهای نوآوری ایجاد میکنند.
مراکز نوآوری با همان ایده جذب خلاقیتها و نوآوریهای افراد ایجاد شدهاند و به دنبال عرضه یک محصول به بازار هستند، البته محصولی که بر مبنای دانش و پژوهش ساخته شده باشد. آنها با تأمین بودجه فعالیت خود از شرکتهایی که به آنها وابستهاند و یا شرکتهایی که طرحها را به آنها میفروشند به حیات خود ادامه میدهند. در سال های گذشته هزاران شرکت یا از بین رفتهاند، یا شدیداً سهم خود را از بازار از دست دادهاند، نوآوری راه حل جلوگیری از نابود شدن این شرکت هاست. مطالعات نشان داده است ۳۸درصد از ۲۰۰ شرکت برتر دنیا مرکز نوآوری راه اندازی کرده اند.
مراکز نوآوری نقش مهمی در توسعه دانش بنیادی و در نهایت تبدیل آن به ثروت ایفا می کنند. موفقیت مراکز نوآوری مستلزم پژوهشهای بنیادی و در نهایت همکاری مراکز دانشگاهی، دولت و صنعت در جهت طراحی محصولات جدیدی است که بر اساس دستاوردهای این تحقیقات می توان آنها را به بازار عرضه کرد. این مراکز نوآوری باز را ترویج می کنند و به کارآفرینان این فرصت را می دهد تا به زیرساخت های فنی و تخصصی و خبرگان صنعتی دسترسی پیدا کنند تا به اثبات مفهوم (Proof of Concept)برسند. پس از این مراحل می توانند در مراکز رشد برای رسیدن به یک مدل کسب و کار یا یک شتابدهنده جذب می شوند.
اهداف مرکز نوآوری
حمایت از تحقیقات با ظرفیت مناسب جهت عرضه دستاوردهای فناورانه و تجاری سازی آنها
کمك به ارتباط بیشتر بین صنعت، دانشگاه و دولت
بسترسازی برای پیادهسازی ایدههای نو مبتنی بر دانش توسط صاحبان ایده
کمك به اشتغال نخبگان کشور
ایجاد زمینه مناسب برای ظهور و حمایت از خلاقیت نیروهای جوان
توسعه فرهنگ نوآوری در کشور
پذیرش نوآوران و کمک به ایجاد، پرورش و بقاء فعالیت نوآورانه و هدایت آنها به سمت فعالیتهای گروهی
کمك به یکپارچگی در آموزش، پژوهش، فناوری، تولید و کارآفرینی به منظور تعالی جامعه
رویکرد جامع و جهانی به نوآوری و تمرکز بر نیازهای ملی
توجه به جهان پایدار در توسعه فناوریهای جدید
وظایف مرکز نوآوری
شناسایی و حمایت نخبگان، پژوهشگران، تیمها و محققان توانمند
حمایت از شرکتهای همکار و تشکیل تیم های نوآور
رصد پیشرفتها و نظارت بر روند کارها
ارایه تسهیلات و حمایتهای لازم جهت حفظ مالکیت معنوی ایده و طرح های نوآورانه
کمک به تجاریسازی و معرفی محصول نهایی تیم ها به بازار
برگزاری دورهها و کارگاههای آموزشی مناسب اعضاء مرکزنوآوری
انواع مراکز نوآوری
مراکز نوآوری را بر اساس میزان سرمایهگذاری مورد نیاز و اهداف آنها میتوان در ۴ گروه دسته بندی کرد:
- مراکز نوآوری درون سازمانی (In-house):
این مراکز تمام فعالیتهای مربوط به نوآوری از الهام ایده تا آماده کردن نمونه اولیه را در قالبی درون سازمانی انجام میدهند و معمولا حوزه فعالیت آنها گسترده است.
مانند Walmart Labs یکی از قسمتهای تیم Walmart Global e-commerce که تمام فعالیتهای تجارت الکترونیک این سازمان را به عهده دارد.
- مراکز نوآوری دانشگاهی (University Residence):
این مدل شرکتها در یک دانشگاه سرمایهگذاری میکنند تا از طریق محققان آن دانشگاه بتواند از لحاظ فناوری نوآوری داشته باشند.
مانند مرکز نوآوری علوم شناختی iCognitive در دانشگاه رازی که در زمینه محاسبات عاطفی فعالیت می کند.
- مراکز نوآوری متکی بر جامعه (Community Anchor):
این مراکز نوآوری که به آنها اهرمی نیز گفته میشود، فعالیتی شبیه به شتابدهندهها دارند، شامل متخصصان و مربیانی بوده که با کمپانیهای بزرگ در ارتباط هستند و از این طریق به جذب استارت آپ ها میپردازند و از طرفی برای آنها فرصتهای کاری ایجاد میکنند تا کالا و محصولات خود را از طریق این کمپانیها در بازار آزمایش کنند.
مانند Allianz Digital Labs که از شرکتها، دانشجویان و نوآورانی که در مراحل اولیه کسبوکار خود هستند دعوت میکند تا ایدههای خود را برای سرمایهگذاران به امید پیشرفت و تجاری شدن تشریح کنند و البته این سازمانها و سرمایهگذاراندر قبال سرمایهگذاری در آنها سهامی از استارت آپ ها را به خود اختصاص دهند.
- پایگاههای نوآوری (Innovation Outpost):
این مراکز نوآوری تیمهای کوچکی هستند که بر اساس قطبهای فناورانه شکل میگیرند. سازمانهای بزرگ هدفشان از ایجاد چنین مراکزی دسترسی به تحولات فناورانه بدون سرمایهگذاریهای بزرگ میباشد. معمولاً پس از گذشت زمان این پایگاههای کوچک نوآوری تبدیل به یکی از ۳ فرم مراکز نوآری دیگر خواهند شد. رویدادهای reverse pitch جهت ایجاد این تیم ها می باشند.
مانند شرکت Renault-Nissan که در سال ۲۰۱۱ میلادی یک دفتر تحقیقاتی در دره سیلیکون ایجاد کرد که در زمینه فناوری اطلاعات در وسایل نقلیه تحقیق میکرد. این دفتر در سال ۲۰۱۳ گسترش پیدا کرد و به حوزههایی مانند رانندگی خودکار و اتوماتیک نفوذ پیدا کرد.
دیدگاهها